Ko van Dijk Vertelt

Helden uit je jeugd. Voor de een is dat Johan Cruyff voor mij was dat o.a. Ton van Duinhoven. Van Duinhoven was de acteur die bij het grote publiek legendarisch werd door zijn rol als Feyenoordsuppoost Crooswijk. Hij overleed gisteren op 89 –jarige leeftijd aan ouderdom. Op dezelfde dag overleed ook de actrice Conny Stuart. Zij werd 96 jaar.

Over zijn rol als Feyenoord-suppoost Crooswijk schreef ik eerder deze column. Ton van Duinhoven was een alleskunner en kwam voort uit een generatie acteurs die je nu nog zelden ziet. Hij was een typetjesmaker waarbij hij meer dan eens zelf de teksten schreef. In zeker zin zou hem met een cabaretier kunnen vergelijken. Met dit verschil dat Van Duinhoven net zo gemakkelijk de hoofdrol in stukken van Shakespeare speelde als dat hij de snoepjes van meneer Jamin aanprees. Overigens was Van Duinhoven ook als cabaretier begonnen en leerde het vak van Wim Kan. Pas later zou hij een groot acteur worden.

In de beginjaren van de televisie was er de terechte vrees dat het publiek het theater de rug toe zou keren. Waarom een duur kaartje voor een voorstelling kopen als je thuis gratis op de eerste rij kunt zitten? Acteurs zagen de komst van het kijkkastje dan ook met lede ogen aan totdat ze ontdekte dat televisie hun naamsbekendheid vergrootte en een lucratieve bijverdienste was. Het is ontegenzeggelijk een feit dat de televisie van enkele acteurs en actrices miljonairs heeft gemaakt.

Tussen de acteurs onderling woedde een heftige concurrentiestrijd. Wie nog niet voor televisie gevraagd was werd meesmuilend aangekeken. De komst van televisiereclame maakte de behoefte aan acteurs groter, alleen was meewerken aan reclame iets dat je als gevestigde acteur niet deed. Dat werd in de elitaire theaterwereld gezien als vloeken in de kerk. Ton van Duinhoven had daar lak aan. Hij liet als een van de eersten zien dat je als goede acteur van een reclamespotje een mini theaterstuk kunt maken waarmee je ook nog eens veel succes kunt oogsten zolang je zelf maar de regie in handen houdt.

In de zelf bedachte commercials voor Jamin trad Ton van Duinhoven op als intermediair tussen het publiek en fabrikant. Dat was een gouden vondst. De televisiereclame werd ondersteund met advertenties in de dagbladen. Ton van Duinhoven werd een hype en brak met zijn reclame voor Jamin de weg open voor andere acteurs. Van Duinhoven is absoluut een trendzetter geweest maar werd vrijwel door niemand geëvenaard. De spotjes die nog het meest leken op die van Jamin waren van Martine Bijl met “u moet de groenten van Hak hebben.” Ook Kees Brusse (85) die ons velen jaren “Het Zwitser Leven Gevoel” probeerde aan te prijzen had duidelijk het kunstje van Ton van Duinhoven afgekeken.

Het enorme talent van Ton van Duinhoven kwam het beste tot zijn recht in zijn rol als Feyenoord-suppoost Crooswijk. Geboren in Schiedam was van Duinhoven in staat om een rasechte Rotterdammer neer te zetten. Dat deed hij zo overtuigend dat sommige bezoekers aan het stadion serieus dachten hem daar te zullen aantreffen. Pikant detail is dat er nimmer in het Feyenoordstadion werd opgenomen maar dat dit waarschijnlijk het oude stadion van Ajax is geweest. (Van Duinhoven woonde in Amsterdam)

Feyenoord-suppoost Crooswijk, bedacht voor AVRO’s Televisier, was een glansrol van Van Duinhoven waar velen onmiddellijk aan denken bij het horen van zijn naam. Zelf was hij er minder gelukkig mee: ‘Nederland is wat dat betreft zwaar op de hand. Vaststellerig, altijd etiketteren. In Nederland moet je altijd kiezen.(…) Maar dat is mijn aard niet. Ik kan niet slechts één ding doen. Ik heb die variatie nodig’, zei hij ooit tegen het Algemeen Dagblad.

De op 12 mei 1921 geboren Schiedammer begon kort voor de oorlog als journalist bij de Nieuwe Nederlander en Het Parool. Na zijn eerste schreden op het toneel bij het journalistencabaret De Inktvis (met Annie M.G. Schmidt) volgde in 1948 zijn debuut bij het ABC-cabaret van Wim Kan. Kort daarop stapte hij over naar het Vrije Toneel onder leiding van Cor Ruys die hem een toneelopleiding gaf.

Van Duinhoven speelde in stukken van zowel Shakespeare als Shaw, maar echt bekend werd hij op de Nederlandse televisie in series als Hadimassa, de Nonsens en Treurniet-show, Cassata en Reagan, let’s finish the job. Van Duinhoven was ook te bewonderen in de tv-versie van De avonturen van Pa Pinkelman en tante Pollewop. In 1974 werd hij ridder in de orde van Oranje-Nassau.

Met het overlijden van Ton van Duinhoven is er een stukje theater- en televisiegeschiedenis afgesloten. Zijn tijdgenoten en collega’s Kees Brusse (85) Johnny Kraaykamp sr (85) en Rijk de Gooyer (85) leven nog. Als die komen te overlijden is er niemand meer uit dat legendarische televisieverleden over.

Gepost door Ko van Dijk op augustus 27th, 2010 om 13:51
Categorie: In het nieuws  |  Commentaar geven en pingen is niet mogelijk.