Er zijn in de wereld nogal wat mensen die hun leven laten beheersen door angsten en fobieën. Ogenschijnlijk volkomen ongegrond. Zo ontmoette ik ooit een vrouw die een tunnelfobie had. Ze woonde in buurt van Schiphol maar dorst nooit met haar auto door de tunnel te rijden en dus reed ze altijd om. Ik besloot haar te helpen. Samen reden we een keer of tien door de Schipholtunnel heen. Ik wees haar onderhand op de pechvoorzieningen, de vluchtmogelijkheid en de camera’s die dag en nacht de tunnel bewaken. Feitelijk kan er weinig in zo’n tunnel misgaan en mocht je pech krijgen is er onmiddellijk hulp, iets dat je langs de snelwegen altijd maar moet afwachten. Het lukte me haar te overtuigen en haar van de tunnelangst af te helpen.
Nog geen jaar later ontsnapte ik als door een wonder aan één van de ernstigste tunnelongelukken in ons land. Vlak voor de Velsertunnel begon mijn auto te sputteren. Ik reed op gas. Als de gastank leeg was moest je overschakelen op benzine, alleen wist je nooit precies wanneer dat moment kwam. Mijn auto hield dus in en ik stuurde hem naar de vluchtstrook voor de zekerheid, schakelde over op benzine en reed de snelweg weer op. Vrijwel onmiddellijk moest ik hard op de rem trappen want het verkeer stond plotseling stil. Er was een aanrijding in de tunnel, hoe ernstig die botsing was bleek pas later toen ik de beelden op de televisie zag. Er was brand in de tunnel uitgebroken met alle gevolgen van dien. Vijf mensen kwamen daarbij om. Op sommige plekken zijn sporen van de brandschade nog te zien.
De volgende dag reed ik door de tunnel heen. Ik had geen andere keuze. Het zweet stond in mijn handen. De aanblik van de zwaar geblakerde muren gaf me een zeer onbehaaglijk gevoel. Sindsdien ben ik altijd weer blij als ik aan de andere kant van een tunnel het licht zie. Toch ben ik niet echt bang voor tunnels geworden maar ik kan me voorstellen dat een ander dat wel is. Die beruchte tunnelbrand heeft overigens model gestaan voor tal van hedendaagse veiligheidsvoorzieningen.
Met een eventuele tunnelangst valt te leven. Ook vliegangst hoeft geen echt probleem te zijn als je maar zelden op vakantie gaat en niet voor je werk naar het buitenland moet. Zo kunnen we nog een hele rij angsten opnoemen waarmee we niet dagelijks worden geconfronteerd. Helaas geldt dat niet voor pleinvrees en faalangst. Een combinatie van beide kan iemands leven compleet verwoesten. Dat overkwam de vrouw die ik onlangs gesproken heb. De persoon in kwestie heeft alles mee. Mooi om te zien, welbespraakt, intelligent, goede achtergrond en ook nog ruime buitenland ervaring. Als je niet beter weet zou je haar een vrouw van de wereld kunnen noemen. Inderdaad heeft ze als model en actrice enige jaren in het middelpunt van de belangstelling gestaan. Die tijd ligt achter haar.
Pleinvrees zal ik me eerst in moeten verdiepen, faalangst kennen we allemaal. Faalangst overkwam ook een vrouw wiens leven een sprookje was. Vanaf haar geboorte zat alles mee. Ze groeide op in een welgesteld gezin, kon gaan studeren en leerde de ideale echtgenoot kennen. Samen zette ze een bedrijf op dat binnen enkele jaren zeer winstgevend was. Ze kochten een mooie woning gelegen aan de Vecht en kregen drie voorbeeldige, hoogbegaafde kinderen. Alles liep dus op rolletjes tot de vrouw de zeldzame aandoening Syndroom van Sjögren kreeg. Haar traanklieren produceerden geen vocht meer. Dat is vaak het begin van een hele reeks ontstekingen die soms de dood tot gevolg heeft. Er bestaat nog geen remedie tegen.
Donkere wolken schoven boven het eens zo gelukkige gezin. De hulp kwam uit een onverwachte hoek. Op televisie zag de vrouw een interview met een paranormale genezer. Ze had nooit aan het alternatieve circuit gedacht. Ze besloot bij deze man op consult te gaan. Tot haar verrassing begon de paragnost over faalangst als oorzaak van haar kwaal. Zonder het te beseffen maakte zij zich zorgen over haar geluk. Om haar heen knalden de huwelijken uit elkaar. Verschillende zakenrelaties waren failliet gegaan. Wanneer kwam zij aan de beurt?
Het Syndroom van Sjögren is een zogenaamde auto-immuunziekte. Van sommige auto-immuunziekten, zoals psoriasis, is bekend dat ze de kop op steken bij geestelijke belasting. Haal je die geestelijke belasting weg dan verdwijnt de kwaal vaak spontaan. Je blijft er echter wel gevoelig voor. Volgens de bewuste paranormale genezer is dat ook het geval bij het Syndroom van Sjögren. Zijn aanpak was dus gericht op het bestrijden van haar faalangst. Die aanpak hielp tot grote verbazing van de specialisten. Haar angst was overigens niet ongegrond. Het heeft weliswaar nog vele jaren geduurd maar haar huwelijk ging uiteindelijk wel stuk. Inmiddels is ze zeer gelukkig hertrouwd.
Afgezien van het bovenstaande, is faalangst over het algemeen het gevolg van de vrees niet aan de verwachtingen van anderen te kunnen voldoen. Podiumvrees bij kunstenaars is een bekende vorm van faalangst. Een gebrek aan zelfvertrouwen die ontstaat door tegenslagen is een realistische vorm van faalangst. Denk aan keer op keer mislukte relaties of altijd maar weer afgewezen worden bij sollicitaties. Wat kun je er aan doen? Dat is persoonsgebonden. Kijk ik naar mezelf dan heb ik maar zelden last van faalangst gehad. Toch heb ik geen leven dat probleemloos loopt. Ik ben echter een vechter en neem gecalculeerde risico’s. Mijn credo is altijd: “Nee heb je en Ja kun je heel misschien krijgen. Ik ga niet uit van winst maar van verlies want dan kan het nooit tegenvallen.
De eerste keer dat ik moest afrijden ging er van alles fout waardoor ik het rijexamen moest overdoen. Ik was natuurlijk nerveus. De tweede keer was ik dat niet. Door een misselijke streek van mijn rijschoolhouder had ik tussen het eerste en het tweede examen geen enkele rijles genomen. Helaas had ik het tweede examen wel van te voren betaald. Op de examendag zei ik tegen de examinator dat hij het examen maar als een rijles moest zien. De man knikte instemmend toen ik hem vertelde waarom. We reden gezellig pratend door de binnenstad. Geen enkele keer greep hij in. Toen we terugkwamen bij het CBR in Geuzenveld nodigde hij me uit om samen een kopje koffie te drinken. Ondertussen zag ik hem wat aantekeningen maken. We dronken de koffie op en ik wilde vertrekken. Op dat moment stak hij zijn hand uit: “gefeliciteerd met je rijbewijs.” Volkomen verbouwereerd was ik toen hij me de onverwachte papieren in mijn handen drukte.
Hij die alles verloren heeft is oneindig veel groter dan zijn verlies. Ooit las ik dat. Het is inderdaad een feit dat als je niets hebt te verliezen je heel sterk staat. Elke stap die je doet kan je alleen maar voordeel opleveren. En wie niet waagt die niet wint. Toen iemand me vroeg een stukje voor zijn krant te schrijven bedankte ik voor de eer. Ik had nooit iets gepubliceerd. De vraag beruste ook op een misverstand. Maar de redacteur bleef aandringen. Hij bood me geld dat ik goed kon gebruiken. Toch achtte ik mezelf niet capabel. Maar wat had ik te verliezen? Ik besloot zijn aanbod te aanvaarden en leverde de gevraagde kopij. Ik was volkomen verrast toen de man me daarna belde en me nog vier opdrachten gaf. Daar bleef het niet bij. Vele jaren heb ik van de journalistiek als zelfstandige kunnen leven.
Ik denk dat faalangst volkomen terecht is als er grote belangen op het spel staan, niet als je weinig te verliezen hebt. De meeste angsten zijn te bestrijden door proberen realistisch te zijn. Helemaal geen angst is misschien ook niet goed want dan neem je onverantwoorde risico’s.
Helemaal waar. Vooral de laatste alinea! Zo was ik vroeger op de middelbare school altijd veel zenuwachtiger als ik een toets WEL geleerd had, dan wanneer ik NIET geleerd had. In de laatste situatie dacht ik altijd ;Ik ken de stof toch niet dus zal ik er wel niet veel van bakken” en bij de wel goed geleerde toetsen was ik altijd bang dat ze net veel vragen gingen stellen over dat ene hoofdstuk wat ik niet goed begrepen had of minder goed in mijn hoofd had zitten. Stom heh. In beide gevallen maak je dan natuurlijk fouten, dus mede daardoor zag ik het nut van goed mijn best doen ook niet zo in, haha.