Lekker Retro kopt het AD en vervolgt: “terwijl kleuters heden ten dage al met een iPad op schoot zitten, hun eigen laptop hebben en sneller met het toetstenbord zijn dan hun ouders, stonden vandaag ruim acht miljoen kiezers met een rood potlood te krabbelen op een onhandig, overmaats papieren stembiljet.”
Duizenden vrijwilligers tellen vannacht handmatig de stemmen. In het stemlokaal waar ik gisteren mijn stem uitbracht heerste een jolige sfeer. Je zag de kiezers onhandig manoeuvreren met het stembiljet. Rode potloten braken af en de stembus moest om de haverklap worden “aangestampt” om alle formulieren te kunnen bevatten.
De stemcomputers werden in 1978 ingevoerd. Het duurde tot 1991 tot alle stembureaus van een stemcomputer waren voorzien. Pas in 2006 werd ontdekt dat de gegevens die in de stemcomputer werden opgeslagen met eenvoudige middelen op afstand opgevangen en geanalyseerd konden worden. Hierdoor was het stemgeheim niet gewaarborgd. Een ander bezwaar aan de stemcomputer was dat hertelling van de stemmen onmogelijk is. De actiegroep “Wij vertrouwen stemcomputers niet” spande een rechtszaak aan. De rechter was het met de actiegroep eens waarop de politiek besloot de stemcomputers af te schaffen en het rode potlood weer in te voeren.
Je kunt er om lachen maar er ook een beetje triest van worden. Want we leven in een maatschappij waarin we gewend zijn geraakt aan de automatisering. Helaas wordt ons vertrouwen in de digitalisering keer op keer beschaamd. De techniek werkt, maar de beveiliging en opslag van gegevens zijn dikwijls het struikelblok. Wie een eigen gebrande cd van pakweg 10 jaar geleden wil afspelen komt tot de ontdekking dat het schijfje niet meer te lezen is. De 78-toeren platen van mijn grootvader zijn dat nog wel. De brieven van dezelfde grootvader eveneens.
Kunnen we ons nog de tijd herinneren dat we in de rij voor de bank stonden om voor het weekend ons geld te halen? De geldautomaat deed haar intrede. Dat scheelde het wachten voor de balie en baliepersoneel. Met de elektronische bankpas werd pinnen gemeengoed. Gemak dient de mens en maakt de dief creatief. Vroeger werden je zakken gerold maar daar kon je wat tegen doen. Tegenwoordig wordt je banksaldo elektronisch geplunderd zonder dat je er erg in hebt. De beveiliging van bankpassen is nog altijd niet optimaal. Knappe koppen denken nieuwe systemen uit, die andere knappe koppen moeiteloos kraken. Denk maar aan de OV-chipkaart of de problemen met ons paspoort.
Ik was een voorstander van het elektronisch patiënten dossier (EPD). Aan zo’n systeem zitten vooral voor alleenstaanden zoals ik grote voordelen. Artsen hoeven niet op zoek naar mijn vrienden te gaan om informatie maar kunnen gelijk mijn ziektegeschiedenis online raadplegen en starten met de behandeling. Dat is een tijdswinst die soms cruciaal kan zijn. Maar het blijkt onmogelijk zo’n dossier goed af te schermen voor onbevoegden. Voorlopig komt dat EPD er dus niet.
Toen de eerste elektronische zakagenda’s op de markt verschenen werd dat een hype. De mogelijkheden waren ongekend. Synchronisatie met de thuiscomputer bijvoorbeeld. Maar op mijn bureau ligt alweer heel lang een normale agenda. Ik schrijf in twee tellen mijn afspraken op en maak een kopie daarvan in mijn mobieltje. Mijn adressenboek print ik weer uit op etiketten die ik vervolgens plak op kaartjes in mijn oude Rolodesk. Dat lijkt omslachtig maar heeft het voordeel dat ik altijd alles bij de hand heb ook als de stroom uitvalt of de computer(s) het begeven. Er ligt altijd een blocnote met pen naast mijn computer. Aantekeningen, namen, adressen en telefoonnummers schrijf ik eerst op en zet ik eventueel later in een digitaal bestand.
Ik vertrouw allang niet meer uitsluitend op de techniek. De herinvoering van het rode potlood is het beste bewijs dat al die prachtige technieken die ons ten dienste staan nog steeds niet kunnen wedijveren met handmatige processen. Wie zien dat zowel bij de hardware als software. Een met de hand gemaakt horloge uurwerk gaat veel langer mee dan zijn beste digitale evenknie. De grammofoonplaat maakt een comeback omdat het geluid toch beter is dan van de mooiste Cd. Van mijn oude negatieven zijn nog steeds prachtige afdrukken te maken ook al zijn ze dertig jaar oud. De kans dat de digitale foto die ik vandaag maak over dertig jaar nog reproduceerbaar is, die kans is uiterst klein.
Mijn grootvader zaliger zei het niet voor niets: “mijn kleinzoon, vroeger was alles beter…” We leven in een consumptiemaatschappij. Van relaties tot stemcomputers: alles is slechts tijdelijk. Als goede paragnost neem ik je mee naar de toekomst: ik zie niet alleen rode potloden in stemlokalen maar ook de return van de ouderwetse barbier, de politieman op straat (leg ik je later wel uit wat een politieman is), huizen gemaakt van bakstenen in plaats van aan corrosie onderhevig beton, de auto die je weer zelf kunt onderhouden, telefoons met draaischijven en de koffergrammofoon. Maar het belangrijkste zal ons besef zijn dat communiceren via Twitter, Hyves, Facebook, e-mail en sms geen echte vrienden maakt. Dus weg met het rookverbod, de kroeg wordt onze pleisterplaats en de ultieme plek om echte vrienden te maken zoals dat eeuwen is geweest.
