Ko van Dijk Vertelt

“Ik heb sterk het idee dat gemeenten tegenwoordig het inzicht zijn verloren dat het geld waarmee ze werken wordt opgebracht door hun inwoners. Het is net alsof ze de urgentie niet voelen om zorgvuldig met ons geld om te gaan.” Dat schrijft Robert Mekking in zijn column op NuZakelijk.

Robert vertelt van een gemeente waar men nog werkt met een ouderwetse typekamer alsof de ambtenaren tegenwoordig nog steeds niet in staat zijn zelf een briefje te tikken. Hij veronderstelt dat bij deze gemeente de ambtenaren hun correspondentie nog inspreken op een dictafoon waarna juffrouw Jannie het verder mag verwerken. Denk nu niet dat dit een zeldzame uitzondering van geldverspilling is.

“Wel eens een email naar de gemeente gestuurd met een vraag? Niet doen. Een aantal gemeenten print de emailtjes die worden gestuurd eerst uit, waarna ze worden voorzien van een stempel en ze – je gelooft het niet – worden ingescand om als bijlage aan een email te worden doorgestuurd naar de behandelaar.” En zo gaat Mekking nog even door met het opsommen van idioterieën binnen de muren van een gemeentehuis.

Uit mijn praktijkervaring met gemeenten kan ik nog een aardige toevoegen. Ooit moest ik voor een groot evenement een ijsbaan laten aanleggen. Een ijsbaan was nieuw voor deze gemeente. Om de vergunningaanvraag te beoordelen was de burgemeester van plan een extern expertisebureau in te schakelen met een uurtarief van 350 euro. Zo’n adviesje komt dan al snel op een paar duizend euro. Exact dezelfde ijsbaan had in een andere, veel grotere gemeente gelegen. Ik kende de burgemeester van die stad en zijn ambtenaar die het project begeleid had. Een telefoontje was voldoende voor hun medewerking. Kosteloos wel te verstaan. De gemeente waar ik mee te maken had kon zo de hele vergunning overnemen. Maar dat ging natuurlijk niet. Dat externe bureau was nu eenmaal de procedure.

Mekking vertelt in zijn column ook nog iets op de belabberde interne communicatie. De ene afdeling heeft geen notie wat de andere doet. Zo kan het gebeuren dat waar één duur softwarepakket volstaat er twee of meer worden aangeschaft. De leverancier houdt begrijpelijk zijn mond. Ondertussen constateert Mekking dat de dienstverlening aan het publiek hard achteruitholt. Ambtenaren zijn slecht bereikbaar en de openstelling van de loketten laat sterk te wensen over. De bedrijfsvoering is gelijk het Stenentijdperk. Met dit verschil dat we niet meer in het Stenentijdperk leven omdat de ontwikkelingen zijn vooruitgegaan maar die boot hebben veel ambtenaren gemist meent Mekking.

Als de interne organisatie aantoonbaar aan alle kanten rammelt, hoe zit het dan met het bestuur? Welnu, dat bestuur is nog een graadje erger. Een keer in de vier jaar mogen wij onze bestuurders kiezen. Maar wie zijn de mensen die ons vertegenwoordigen? Dat kan in principe iedereen zijn; een kassajuffrouw van de Hema maar ook een directeur van bijvoorbeeld een Woningbouwvereniging of een plaatselijke ondernemer. De enige eis die aan deze mensen wordt gesteld is lid te zijn van een politieke partij en een bewijs van goed gedrag.

Eenmaal gekozen in de gemeenteraad wordt van onze vertegenwoordigers verwacht op te komen voor de belangen van hun kiezers. Daartoe moeten ze stapels dossiers doornemen en zich door de ambtenaren laten voorlichten. Vervolgens moeten er besluiten worden genomen. De maatschappij en regelgeving is echter zo complex geworden dat je behoorlijk wat kennis moet hebben om adequaat te oordelen. Het kost tijd en inspanning om die kennis te vergaren. Maar aangezien raadsleden er vrijwel altijd een baan naast hebben, ontbreekt de tijd om zich echt in een materie te verdiepen. Het gevolg is dat de raadsleden vertrouwen op het advies van de ambtenaren. Omgekeerd realiseren de ambtenaren zich donders goed de macht in handen te hebben want na 4 jaar zit er weer een nieuwe raad en zij blijven aan tot hun pensioen. Daar komt dan nog bij dat veel raadsleden in hun eigen belang gekozen hebben voor de politiek . Met name als ze in het dagelijks leven ondernemer zijn.

Het lokale bestuur is dan ook vergeven van de “vriendjes politiek”. Maar de inwoners zijn mondiger geworden en weten dankzij Internet steeds beter welke hun juridische mogelijkheden zijn. Om de haverklap worden er gerechtelijke procedures aangespannen en moeten gemeenten bakzeil halen. Dat kost ergernis, tijd en dus ook geld. Kunnen we daar iets tegen ondernemen? Natuurlijk kunnen we dat. In de eerste plaats de raadsleden beter betalen zodat ze fulltime beschikbaar zijn. Dan kun je ook de eisen opschroeven en verwachten dat ze over de juiste opleiding en achtergrondkennis beschikken om hun portefeuille goed te beheren.

Maar het dagelijks bestuur is toch in handen van het college van burgemeester en wethouders? Helemaal correct. Burgemeesters is een verhaal apart. Om de haverklap komen ze in opspraak. Met wethouders loopt het soms helemaal de spuigaten uit. In de wat kleiner gemeenten is het wethouderschap ook een functie die je naast je gewone werk kunt doen. In feite zijn de burgemeester en de gemeentesecretaris de enige twee fulltime krachten van het dagelijkse bestuur. Daaromheen het legertje ambtenaren dat niet zelden als schoolverlater begonnen is en pas vertrekt zodra de pensioengerechtigde leeftijd is bereikt. Je moet als burgemeester of gemeentesecretaris van goede huize komen om de ingewortelde structuur te moderniseren want die ambtenaar heeft de kennis in huis en zul je dus altijd nodig hebben.

Gelukkig begint er in Den Haag het besef door te dringen dat kleinere gemeenten inefficiënt werken en zien we de trend van samenvoegen. Dat levert alleen al aan huisvestingskosten aanzienlijke besparingen op. Maar daarmee ben je er nog niet. Je zult ook het ambtenarenkorps moeten doorlichten en herstructureren. Een bedrijfsmatige aanpak en afgerekend kunnen worden op de behaalde resultaten is de volgende, noodzakelijke stap. Maar het belangrijkste is een mentaliteitsverandering. Gemeenten moeten zich rekenschap gaan geven dat de burger hun werkgever is en niet omgekeerd.

NB, de column staat niet meer op NuZakelijk. De gevoelige tenen van de ambtenaren werden te zeer geraakt.

Gepost door Ko van Dijk op januari 28th, 2010 om 11:22
Categorie: Politiek  |  Commentaar geven en pingen is niet mogelijk.