Ik heb de trein altijd een prettig vervoermiddel gevonden. Ondanks de beschikking over een uiterst comfortabele auto reis ik voor grote afstanden liever met de trein. Gisteren zond Netwerk een reportage uit waarin twee teams het tegen elkaar opnemen. Het ene team vertrok met de trein, het andere team met de auto. De startlocatie was Maastricht, het einddoel Groningen. Een afstand van 300 kilometer. Het team met de auto deed er vijf uur over inclusief een uurtje rust. Het treinteam had 6 uur nodig om de bestemming te bereiken. Dat viel nog mee want de afgelopen drie dagen waren de NS en Prorail het spoor volkomen bijster. Zo wilde collega weblogger Joost Niemöller van Amsterdam naar Berlijn maar kwam niet verder dan Amersfoort. Hij was niet de enige gestrande treinreiziger.
Hoe is het mogelijk dat in landen met veel meer sneeuwval de treinen blijven rijden en bij ons de hele dienstregeling in het honderd loopt? Woordvoeders van zowel de NS als Prorail gaven een verklaring. Daaruit mogen we afleiden dat de infrastructuur niet meer voldoet aan de eisen van deze tijd. Dat probleem is niet plotseling ontstaan. Wie herinnert zich nog de vertragingen door vallende herfstbladeren? Maar er waren nog meer obstakels die de grootste vervoerder van ons land parten speelden. De geautomatiseerde borden, waarop de aankomst en vertrektijden worden aangegeven, haperden. De hulptroepen moesten van onbegaanbare wegen gebruikmaken, kortom wat er fout kon ging mis.
Nu zijn de perikelen behorende bij het jaargetijde niet een nieuw fenomeen. Op overlast door vallende bladeren kunnen we de klok gelijk zetten. Sneeuw komt de laatste twintig jaar minder dikwijls voor. Dat neemt niet weg dat je er rekening mee dient te houden. Het is nog nooit voorgekomen dat het treinverkeer drie dagen volkomen ontwricht was. Lag er meer sneeuw dan in 1999, 1981, 1979 (26 sneeuwdagen) of 1964? Voor zover ik dat heb kunnen nagaan niet.
Natuurlijk rijden er wel meer treinen dan pakweg 20 jaar geleden. De techniek is ook vooruit gegaan. Desondanks worden onze wissels nog met ouderwetse gasbranders vorstvrij gehouden. In andere landen doen ze dat elektrisch. Aanpassen kost 45 miljoen zegt Prorail. Als je dat geld in één klap moet uitgeven is dat een forse investering. Indien je dit over 10 jaar kunt uitsmeren valt het reuze mee. Prorail heeft dus verzaakt om het railnet tijdig te moderniseren. Er moest geld gepompt worden in de Betuwelijn, een prestigeproject dat miljarden heeft gekost en nooit rendabel zal worden. Van dat geld had onze bestaande railnet gemoderniseerd kunnen worden.
De afgelopen dagen mogen dan extreem genoemd worden, dat je ook zonder sneeuw en ijzel niet meer blind kunt varen op het spoorboekje ondervond ik enkele jaren geleden. Ik besloot voor een beursbezoek in Eindhoven de trein te nemen. Het beursgebouw zit namelijk naast het station. Met de auto ben je er vanuit Amsterdam binnen anderhalf uur maar dan moet je geen files tegen hebben. Die filevorming was toen rondom Eindhoven berucht. De heenreis verliep redelijk gesmeerd maar de terugreis was een chaos. Er was een trein defect en in de plaatsvervanger brak ruzie uit waardoor mijn trein werd stilgezet tot de politie de amokmakers kwam ophalen. Al met al had ik zes uur nodig om weer in Amsterdam te komen.
Oké, het kan een keer tegenzitten. Dus toen ik in Heerenveen op een adres ook vlak bij het station moest zijn, nam ik nogmaals de trein. De heenreis verliep volgens planning. De terugreis had meer voeten in de aarde. Op deze bloedhete dag had een wissel het door uitzetting begeven. Het leverde mij een oponthoud van meer dan twee uur op. Heel fijn als je toevallig een zakelijke afspraak hebt. Die kun je gelijk vergeten. Tel daarbij op dat er geen rookcoupés meer zijn, een zitplaats niet vanzelfsprekend is en de prijs van het treinkaartje gelijk is aan de kosten van dezelfde reis met een auto, dan ligt de keuze voor de hand.
Sinds de Spoorwegen gedeeltelijk geprivatiseerd zijn, gaat er voortdurend iets mis en zijn vertragingen de gewoonste zaak van de wereld geworden. Het is nu zover dat de Spoorwegen experimenteren met treinen zonder een vaste dienstregeling. Dat scheelt een hoop gemor van de reizigers. Maar als tegenprestatie krijgen we in de treinen gratis Internet. Een goede oplossing om de tijd die je aan vertragingen kwijt bent nuttig te besteden. Het wachten is nog op de gratis notebook die je als bonus ontvangt als je bereid bent een OV-chipkaart aan te schaffen want reizen met een trein is afzien; een martelgang vergelijkbaar met een voettocht naar Rome.
NB, Het plaatje bij deze column is afkomstig van de Orient Express, de enige trein waarin de reiziger zich nog als klant behandeld voelt. (het prijskaartje is overeenkomstig de uitstekende service)
Probleem is wel dat mensen zich vaak de slechte dingen herinneren maar niet al die keren dat het goed gaat. Ik heb de afgelopen jaren eigenlijk geen echte problemen met de trein gehad, maar natuurlijk heb ik ook wel een paar mooie verhalen als het uitvallen van de verbinding Amsterdam – Den Haag en dan in een overvolle intercity in slakkegang achter de stoptrein naar Utrecht vastzitten. En natuurlijk de maanden van frustratie dat steeds de schiphollijn uitviel en je dat altijd pas op Schiphol hoorde (1 uur later thuis) in plaats van al in Diemen (15 minuten later thuis als je gelijk via Amsterdam CS en Haarlem gaat). Maar da’s alweer 10 jaar geleden.
Wat betreft de afgelopen dagen: gister bij Nova zaten de heren van de NS en Prorail, met name die laatste legde de problemen ijskoud bij de overheid neer. Maar als 30% van de wissels uitvalt omdat ze gasgestookt zijn, waarom zijn er dan problemen in 100% van het land?
Het lijkt er sterk op dat NS en Prorail gewoon niet in staat zijn om uitzonderlijke situaties te reageren met meer dan uitval en vertraging.
Ik stel voor de spoorwegen te on-privatiseren zodat treinen weer op tijd vertrekken en aankomen, het kaartje beduidend minder gaat kosten waardoor mensen eerder geneigd zijn de auto te laten staan wat het millieu te goede komt. Een forse investering in het openbaar vervoer door de overheid dringt tevens het fileprobleem terug en levert al met al een win-win situatie op.
De NS heeft in feite nog nooit naar behoren gefunctioneerd. Tientallen jaren geleden was het al zo dat bij de eerste sneeuwvlok de boel ontregeld was. Mijn vader reisde zo’n 10 jaar met de trein naar zijn werk en had keer op keer de pest in en toen bestonden de “vierkante” wielen nog niet eens. Een heleboel leed ligt stomweg aan bezuinigingen. Mijn grootvader werkte bij de NS en uit de verhalen die ik via via heb vernomen heeft de NS de reputatie van een bedrijf met een waardeloos personeelsmanagement. Verkeerde mensen worden benoemd zodat je kunt wachten op missers. Dat was 100 jaar geleden al zo en kennelijk schuilt er toch iets van waarheid in het gezegde “Een slechte geest verlaat het bedrijf nooit”. In het verleden, in de hoogtijdagen van de privatisering, heb ik wel eens gesteld “Verkoop die tent aan de (Zwitserse) SBB” want die zien wel kans om hun treinen op tijd te laten rijden. Die opvatting heb ik trouwens nog steeds. Overigens is wel opmerkelijk dat de beroemde RHaetische Bahn is gestart door een Nederlander, maar ja, die had niet te maken mat politici, amtenaren en een woud van (onzinnige) regeltjes.
@Jan, De overheid heeft in haar campagnes altijd de nadruk gelegd op de trein als alternatief voor het woon-werk-verkeer. Er werden grote, gratis parkeerterreinen aangelegd in de nabijheid van stations (P+R). De campagnes hadden ook even succes tot de treinen overvol raakten en niet meer op tijd reden. Ondertussen werd de prijs van het treinkaartje flink verhoogd. Zo jaag je de mensen het openbaar vervoer weer uit.
Je stelt terecht dat de NS en Prorail weer 100% eigendom van de Staat moeten worden. De prijzen moeten zakken en de service verbeterd moet worden.
Ko@ Juist. Die privatisering en de onderlinge concurrentie op het spoor heeft er voor gezorgd dat service de sluitpost van de onderneming is geworden en waar ernstig aan geknabbeld is de laatste jaren. Veel treinen zijn te vies om je zondagse pak aan te wagen en dan spreek ik nog niet eens over het toiletgebeuren. Met al die vertragingen zou een verwarmde wachtruimte in de wintermaanden niet misstaan in plaats van die ene gloeizuil die ze hier op het perron hebben geplaatst en waar drie mensen zich aan kunnen laven terwijl de rest staat te vernikkelen. De mensen mogen ook al niet meer zitten want het enen zitbankje na het andere verdwijnen van de perrons.
Zo, even mijn ongenoegen geventileerd
waarvoor mijn dank.
@ Jan, die hele privatisering is in feite een farce. Kan je vandaag de dag kiezen om met maatschappij x, y of z te reizen? Nee dus. De hele privatisering is niets anders dan aanbesteding door de overheid aan de goedkoopste onderneming. Hetzelfde zie je in het streekvervoer. Kan ik kiezen (als klant) met welke busonderneming ik wil reizen? Nee, daar heb ik geen enkele zeggenschap over. Hooguit heb ik de keuze tussen de bus en een taxi en zelfs daar loop je tegen verdeelde regio’s aan.
@Hans, zo heb ik het nog nooit bekeken, maar inderdaad, wat je schrijft klopt.