Iedereen raadpleegt regelmatig de Wikipedia. Op de lijst van meest bezochte website staat Wiki op de vierde plaats. Mede oprichter Jimmy Wales doet verwoede pogingen om donaties los te peuteren. Hij wil Wiki reclamevrij houden. Maar Wikipedia kost hem jaarlijks 7 miljoen dollar. Dat geld moet van de 350 miljoen maandelijkse bezoekers en hun vrijwillige bijdragen komen maar dat lukt nauwelijks. Dat is heel logisch want alles wat je gratis aanbiedt doe je letterlijk voor niets.
Jimmy Wales is een idealist. Ik ben dat ook. Tientallen mensen heb ik in mijn leven geholpen met gratis adviezen, goede ideeën of klusjes. Het is maar hoogst zelden voorgekomen dat ik later als dank mocht meedelen in de feestvreugde. De meeste personen voor wie ik dag en nacht klaarstond zagen me nooit staan als ik eens een beroep op hen probeerde te doen. Wat je met de ene hand geeft zul je maar spaarzaam met de andere hand terugontvangen. “Doe goed maar zie nooit om”, zou mijn grootvader zeggen. Pas als je geld vraagt voor je inspanningen ziet men je voor vol aan. Dan beteken je iets. En kom je in moeilijkheden, dan staat men wél voor je klaar. De drijfveer daarachter is het aanzien dat je geniet en de hoop dat zodra je weer bent opgekrabbeld je eens iets belangeloos voor je hulpverlener wilt doen.
Alles draait in het leven om geld. Voor niets gaat alleen de zon op. Aan elke stap die we doen hangt een prijskaartje. Dat begint bij onze geboorte. Het eindigt met onze begrafenis. De vroedvrouw helpt geen enkele baby gratis ter wereld. Het vak van uitvaartverzorger is een van de weinige beroepen die elke crisis glansrijk kan doorstaan. Wie nog aan het prille begin van zijn of haar loopbaan staat en een universitaire studie te veel inspanning vindt, raad ik aan serieus het vak van vroedvrouw of begrafenisondernemer in overweging te nemen. Ik garandeer je een leven lang verzekerd te zijn van voldoende werk en inkomsten.
In de zakenwereld is gratis altijd een adertje onder het gras. De aanbieder van een gratis product of dienst wil niet alleen sympathiek gevonden worden, hij wil ook aan je verdienen. Dat doet hij door je afhankelijk van hem te maken. Verslaving is het toverwoord. De meest extreme voorbeelden zien we in de drugs- en in de gokwereld. Maar de bovenwereld doet in feite hetzelfde, alleen zijn de gevolgen niet zo destratieus.
Om nog even bij de ICT-markt te blijven: Microsoft veroverde de wereld met aanvankelijk gratis producten zoals de eerste versie van Windows en de eerste versie van Word. Word drukte het veel betere WordPerfect van de markt. Het idee achter Windows was gepikt van Apple’s Steve Jobs. De Apple Macintosh was een dure computer maar had als eerste een grafische interface waardoor de besturing simpel te leren was. Bill Gates zag het gat in de markt. We weten allen hoe succesvol dat afgelopen is.
Gratis staat dus maar zelden synoniem voor belangeloos. De aanbieder heeft een vooropgezet plan. Met gratis verlaagd hij de drempel om kennis met zijn producten of diensten te maken. De volgende stap is afhankelijk van hem worden zodat de derde stap, het uiteindelijke doel, in beeld komt namelijk geld verdienen. Om dat hele proces nog wat te bespoedigen doe je voorkomen een idealist te zijn. Zo wist de oprichter van de Startpagina een team enthousiaste vrijwilligers te rekruteren die de dochterpagina’s gingen beheren. Niemand had door dat er achter de Startpagina een slimme ondernemer zat die zijn hele project voor 30 miljoen wist te verkopen aan Ilse media. Er volgde een rel die met een paar duizend gulden werd afgekocht.
Jimmy Wales had allang zijn Wikipedia voor een vermogen van de hand kunnen doen. Ongetwijfeld zal hij aanbiedingen van Amazon, Google of Microsoft hebben gehad. Hij koos echter voor loyaliteit aan al die duizenden vrijwilligers die de Wiki hielpen opbouwen tot wat het nu is. Zijn instelling is nog zeldzaam en moeten we prijzen.
Ondertussen kost het onderhoud en de hosting van de Wiki geld. Dat geld ligt niet voor het oprapen. Of toch wel? Jazeker! Als 350 miljoen bezoekers jaarlijks 1 dollar zouden storten kan Jimmy tot in de eeuwigheid zijn Wiki in stand houden. Wat kun je tegenwoordig nog voor 1 dollar kopen? Een rol drop of een pakje kauwgom misschien en dan is het geld op. We praten dus over een marginale bijdrage aan de Wiki waarvoor we een schat aan actuele informatie ontvangen. Niet altijd 100% objectief en regelmatig met foutjes, maar die zaten er ook in de gedrukte encyclopedieën van weleer en daar betaalden we heel veel geld voor.
Gezien de bedelacties van Jimmy Wales blijkt de loyaliteit van zijn gebruikers niet groot te zijn. De donaties komen maar mondjesmaat binnen. Jimmy Wales kan theoretisch met één druk op de knop al zijn servers uitschakelen. Bij wijze van protest of om te laten zien hoe belangrijk zijn Wiki geworden is. Veel schiet hij met zo’n actie niet op want in de Google cache kunnen we nog jaren de artikelen terugvinden.
Jimmy Wales dreigt onder te gaan aan zijn eigen succes. Als er niet voldoende geld binnenkomt is het vandaag of morgen afgelopen met zijn Wikipedia project. Hij is niet de enige die enthousiast op het Internet begonnen is en daarin een toekomst heeft gezien maar tot de conclusie is gekomen dat geld verdienen aan de digitale snelweg alleen mogelijk is als je ideële motieven over boord zet. We vinden het namelijk heel normaal om voor dingen te betalen. Zodra je iets weggeeft vinden we het vanzelfsprekend dat je dit blijft doen. Geef ze een vinger en ze nemen je hele hand, zou mijn grootvader zeggen. (ja, die grootvader van me heeft wat op z’n geweten.)
Overigens moeten we niet denken dat Jimmy helemaal niets aan Wiki heeft verdiend. Natuurlijk kan hij er zelf prima van rondkomen en heeft hij nog tal van andere activiteiten waaraan hij veel geld verdient. Of hij de miljardairstatus bezit weet ik niet, armlastig is hij geenszins. Toch herken ik zijn frustraties. Mijn geloof in de mensheid en mijn enthousiasme hebben me bijna tot de financiële afgrond gebracht. Er zijn vele ideeën van me gepikt en zeer succesvol geëxplodeerd. Mensen die ik voor weinig geld geholpen heb met promotie en websites waren nog te beroerd om mijn bescheiden declaraties te betalen. Stank voor dank dus. Hulp? Prima. Maar wat levert het op? Het is jammer dat we zo moeten denken maar doen we dat niet dan verzuipen we. Ik zie voor Jimmy Wales weinig andere mogelijkheden dan kiezen voor reclame of zijn Wikipedia van de hand doen.
Update 6 jan 2010: het is Jimmy Wales toch gelukt om 7,5 miljoen dollar binnen te halen.
Een mooie stelling Ko, “Gratis doe je altijd voor niets.” Erg mooi, erg waar -helaas. ‘Wat je gratis doet, wordt altijd verpest,’ zei een oudcollega ooit -alsof mensen de waarde van gratis niet zien….. Zo gek. Ik verzucht ook vaak dat ik het graag anders gezien had. Bij ‘geld vragen’ ben ik al snel bang voor ‘poot uitdraaien’, al slaat het nergens op en vragen anderen gemakkelijk een hoger uurloon.
Aan de andere kant, als de betaling heel transparant, veilig en eenvoudig is (wordt), dan zouden de gebruikers die ene dollar per jaar er toch best voor over kunnen hebben?
De actie van Wales is inderdaad heel sympathiek, zeker in het licht van alle (gratis) uren die zoveel mensen erin gestoken hebben. Van mij mag hij ook best wat reclame op z’n site zetten, ik negeer het wel
@Jolie, Freddie Heineken stond bekend om zijn gierigheid. Hij gaf nimmer een biertje weg. Want een bakker deelt zijn broden ook niet gratis uit zei hij dan altijd. Freddie stierf op hoge leeftijd en was miljardair.
In een persoonlijk gesprek met Emile Ratelband zei hij tegen me: “Ko je kunt me elke vraag stellen die je wilt maar op de meeste geef ik alleen antwoord als je van te voren er voor betaalt.”
Ik heb me te weinig beseft dat mensen alleen naar je toe komen als ze iets van je willen. Blijkbaar hebben ze vertrouwen in je kennis. Daar moet je dan gebruik van maken.
Wat een mooi artikel weer Ko, je bent een bizonder mens. De ICT wereld kent een hoop gelijkenissen immers als je naar de termen kijkt fabrikanten dealers en gebruikers en soft- en hardware is de dope
“Ik heb me te weinig beseft dat mensen alleen naar je toe komen als ze iets van je willen. Blijkbaar hebben ze vertrouwen in je kennis. Daar moet je dan gebruik van maken.”
Helemaal waar maar ze moeten dan wel eerst aan de dope zijn..