Het Sinterklaasfeest is mij heilig. Ik bewaar er dierbare herinneringen aan. Als ik kinderen gehad zou hebben of een vriendin met kinderen, dan was ik er weer helemaal voor gegaan. Surprises en gedichten maken is mij wel toevertrouwd. Ik zal de komende weken daar nog iets over schrijven.
Op het Internet kwam ik een Polygoonfilmpje tegen van de intocht van de Sint in Amsterdam. De film dateert van 1952 en het viel me op hoeveel mensen er toen op de been waren. Naar schatting driekwart miljoen! Ineens realiseerde ik me dat Sinterklaas altijd het eerst in Amsterdam zijn opwachting maakte en pas een week later in de rest van ons land. Dat verklaart de enorme belangstelling. De ouders met hun kinderen kwamen vanuit het hele land met de trein naar Amsterdam. De Sint meerde met zijn boot aan bij de Sint Nicolaaskerk op de Prins Hendrikkade of het Amsterdams Koffiehuis pal tegenover het Centraal Station.
Tegenwoordig komt de Sint in alle steden en dorpen gelijktijdig aan. Begrijpelijk want de winkeliers betalen zijn intocht. In het verleden hadden ouders in de provincie een mooi excuus. Hun kinderen zagen de intocht van de Sint op televisie in Amsterdam maar moesten nog een week wachten voor ze hun schoen mochten zetten. De Sint was immers nog in de hoofdstad. Toch jammer dat die traditie gesneuveld is.
Er sneuvelden meer tradities, vooral door toedoen van de moderne psychologen. De Sint mocht geen boeman meer zijn. Dreigen de kinderen mee te nemen in de zak naar Spanje was opvoedkundig onverantwoord. De tere kinderziel diende beschermd te worden. Om die reden mocht Pieterman geen roe meer dragen. In het grote boek van de Sint mochten louter en alleen lieve woordjes voor de kinderen staan. Met dit soort maatregelen werd een groot deel van de spanning rondom Sinterklaas weggenomen. Hebben de opvoedkundigen gelijk gehad? Ik denk het niet. Kinderen vinden die spanning juist heel leuk.
Toen ik een jaar of 12 was bezat ik een echte poppenkast. Ik gaf daar voorstellingen mee op school. Bij mijn oom en tante werd een nakomertje geboren. Mijn vijf neefjes werden tijdelijk bij hun ooms en tantes ondergebracht. Eén van mijn neefjes kwam bij ons. Het jochie zal een jaar of vijf geweest zijn en was gek op poppenkast. Maar ik had de pest aan kleine kinderen dus ook aan hem. Ik had een machtig wapen: mijn poppenspel. Een draak met klapperende kaken, de heks en de Dood van Pierlala liet ik veelvuldig opdraven. Mij neefje dook dan van angst onder de rok van mijn moeder, die mij dan weer vermanend toesprak. Twintig jaar later verklaarde hij: “Ko, ik heb als kind toen zo genoten van je poppenspel. Dat is me altijd bijgebleven.” Hij meende het echt!
Reken maar dat ik als kind ook bang werd gemaakt met: “wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is de roe!” Heb ik er een trauma aan overgehouden? Natuurlijk niet. Eigenlijk vond ik het best spijtig van mijn ouders te horen dat ze me jaren voor de gek hebben gehouden. Maar als je dan van die schok bekomen bent, ga je zelf voor Sinterklaas of Zwarte Piet spelen. En dan gaat er een nieuwe wereld voor je open. Nu mag jij de boeman spelen of de goede Sint.
Kijken we naar het buitenland, waar het Sinterklaasfeest niet bestaat, dan hebben ze daar een veel enger feest: Halloween. Het is een heerlijk griezelfeest waaraan zowel jong als oud met volle overgave meedoen. Is er iemand bang voor de tere kinderzieltjes? Ik heb er nooit iets over gelezen. Nu is Halloween maar één dag terwijl Sinterklaas drie weken duurt met zijn verjaardag als hoogtepunt en afsluiting. Daarna verdwijnen Sint en zijn Pieten plotseling in het luchtledige. Er gaan steeds meer stemmen op om zijn vertrek naar Spanje ook daadwerkelijk uit te beelden. Ik ben daar een voorstander van. Mocht er al sprake zijn van angst voor de Sint en zijn Pieten dan neem je die weg door te laten zien dat de Sint met zijn gevolg weer naar Spanje vertrokken is.
Het Sinterklaasfeest kreeg de laatste jaren steeds vaker te maken met de oprukkende concurrentie van de Kerstman. Was het vroeger nog zo dat pas op 6 december de etalages in de kerstsfeer werden omgetoverd en dat kerstartikelen niet eerder dan na sinterklaasavond in de schappen lagen, tegenwoordig kunnen we al kerstinkopen doen voor de Sint is gearriveerd. Het Sinterklaasfeest dreigde in de verdrukking te komen. De Kerstman was lekker Amerikaans en alles wat we uit Amerika halen is beter.
Gelukkig heeft er een kentering plaatsgevonden. Sinterklaas is helemaal terug en geniet weer volop de aandacht van jong en oud. Vanouds bracht de Sint slechts kleine cadeautjes mee. Daarentegen konden de geschenken van de Kerstman niet duur en luxe genoeg zijn. Nu het allemaal wat minder met onze portemonnee gaat zal de Kerstman een pas op de plaats moeten maken. Mogelijk dat dit feit de belangstelling voor Sinterklaas heeft doen herleven.
Bij de Sint gaat het om het gebaar, een leuk gedicht of een hilarische surprise. Je moet er moeite voordoen en je creativiteit gebruiken. En dat maakt dit feest juist zo leuk en gezellig. Laten we dit Nederlands volksgebruik koesteren en zo lang mogelijk in ere houden. Weg met al dat gezeur over kruizen op mijters, tere kinderzielen en geknakte ego’s van medelanders. Sint Nicolaas is pure Holland folklore welke onaangetast moet blijven.
aaaah wat nostalgisch.