Gisteren ontdekte ik Roos Vonk. Roos is professor sociale psychologie en verbonden aan de Radboud universiteit van Nijmegen. Maar Roos is ook schrijfster, columnist en trainer. Woensdag 11 november komt haar negende Boek uit: Ego’s en andere ongemakken. Dit boek is een bundel van eerder verschenen columns in o.a. het Psychologie Magazine en Intermediair.
Voor mijn column over Roos heb ik getracht wat huiswerk te verrichten. Er is een overdaad aan proza van Roos op het Internet te vinden. Allemaal even goed geschreven en met verrassende conclusies. Dat maakt de keuze moeilijk. Of hebben we geen keuze?
De lezers van mijn columns kennen mijn visie dat alles wat we in ons leven meemaken van te voren vaststaat. Hoewel de wetenschap mijn opvatting over Karma over het algemeen niet deelt bestaan er ook op wetenschappelijk niveau twijfels over die zo vaak geroemde eigen wil. Vanzelfsprekend heeft Roos dat onderwerp behandeld. Ik citeer Roos: “Wat u ook doet, onderzoeksresultaten suggereren dat de beslissing in uw brein allang genomen is voordat u denkt dat u een beslissing neemt. We hebben de illusie dat we zelf kiezen, maar in werkelijkheid worden besluiten genomen door onbewuste drijfveren, die weer worden beïnvloed door genetische en omgevingsfactoren, waar we óók al geen invloed op hebben.”
Roos noemt onbewuste drijfveren en genetische factoren. Om met dat laatste te beginnen. We zijn geneigd onze aangeboren talenten te verklaren door te kijken naar onze ouders en grootouders en wellicht zelfs naar onze overgrootouders. Zat dat talent al in onze genen gebakken of speelde omgevingsfactoren een grotere rol? De vader van André Rieu was ook een musicus, dirigent en orkestleider. André stapte in de voetsporen van zijn vader en werd wereldberoemd.
Over de muzikaliteit van John Lennon is geen discussie mogelijk. Maar zijn zoon Julian Lennon bracht het niet verder dan een paar hitjes en raakte daarna in de vergetelheid. Of Julian een bewuste keuze heeft gemaakt weet ik niet. We kunnen ons echter van Julian indenken dat hij koos voor het vak van musicus als eerbetoon aan zijn vader. Maar het talent van zijn vader ontbrak.
We volgen een opleiding, kiezen voor een beroep en hopen daarmee ons brood te verdienen. Niet zelden loopt ons leven volkomen anders dan verwacht. De voorbeelden zijn legio van geslaagde ondernemers en beroemde kunstenaars die aanvankelijk een totaal andere invulling van hun werkzame leven hadden gepland. Wat is hun geheim? Hebben zij gehoor gegeven aan hun intuïtie? Of werden ze van bovenaf in een andere richting gestuurd? Roos Vonk blijft met beide benen op de grond staan en schrijft: “Belangrijker is dat we met ons bewustzijn weliswaar vaak achter de feiten aanlopen, maar wel degelijk óók input kunnen verschaffen aan ons onbewuste. Het onbewuste wordt immers niet alleen gestuurd door genetische en situationele krachten, maar ook door onze eigen bewuste gedachten. Die kunnen weer een onbewust besluit teweegbrengen. Zelfs al zou je maar 1% van de tijd bewust kiezen, dan is dat al van wezenlijk belang.“
Het feit dat je nu mijn column zit te lezen heeft een opmerkelijke geschiedenis. Ik heb nooit het idee gehad te kunnen en te willen schrijven. Allereerst was ik op school zwaar dyslectisch. Mijn opstellen waren doorspekt met taalfouten en nog maak ik taalkundige blunders waar een ander me op moet wijzen. Maar inmiddels heb ik zo’n 1200 columns en ontelbare artikelen geschreven. Waar komt die drijfveer dan vandaan? Het was een communicatiestoornis tussen mij en een redacteur van een krant. Ooit had ik me laten ontvallen op zoek naar werk te zijn. De man belde me op en gaf me een opdracht voor een interview. Die opdracht was een misverstandje. Ik weigerde maar hij bleef aandringen. Omdat er geld geboden werd ging ik toch overstag.
Mijn eerste verhaal heeft de nodige zweetdruppels gekost maar het werd tot mijn verbazing gepubliceerd. Daarna kwamen de vervolgopdrachten. Dat eerste verhaaltje legde de basis voor een eigen bedrijf en mijn activiteiten in de media. Die schrijfopdracht heeft tevens tot gevolg gehad dat ik me in computers en automatisering ben gaan verdiepen en ik later nog enige tijd les heb gegeven in tekstverwerking en Windows. Ook die keuze was opmerkelijk omdat ik me had voorgenomen nooit met computers in te laten. Toch was ik de eerste op de redactie met een eigen pc. Vanaf dat moment tot heden, zijn computers niet meer weg te denken uit mijn bestaan.
Kijk ik nu naar de talenten van mijn ouders en voorouders dan zie ik weinig overeenkomsten met mijn activiteiten. Mijn moeder bezat vele talenten. Een van haar wensen was om toneelspeelster te worden. Dat mocht niet van mijn grootouders. Ook ik had de wens om de planken op te gaan. Mijn moeder stimuleerde mijn acteerwens maar ik kwam er al snel achter weinig tot geen talent voor het theatervak te bezitten. Via een omweg ben ik uiteindelijk toch nog bij het toneel terecht gekomen; niet als acteur maar als uitvoerend producent. Voor die job werd ik gevraagd, nimmer heb ik mezelf aangeboden. Toeval?
Ik geloof niet in toeval. Roos Vonk doet dat wel. “Wanneer er iets gebeurt waarop de kans heel klein was, zeggen mensen vaak ‘Dat is geen toeval’ – bedoelend dat het vast een diepere of hogere betekenis heeft. Maar dat is nu juist wél toeval. Met een muntje kun je zomaar tien keer achter elkaar kop gooien. (Pas als je tienduizend keer kop gooit, dán is het geen toeval. Dan is het muntje aan één kant verzwaard.)
Iets vergelijkbaars geldt voor het samenvallen van gebeurtenissen. Je piekert bijvoorbeeld ergens over, en net op dat moment valt je oog op een artikel dat uit een prullenbak steekt, en dat precies over jouw dilemma gaat en je verder helpt. ‘Dat is een signaal’, denk je dan, maar waarom zou het dat zijn?”
Wat Roos Vonk in haar columns betoogt is dat de keuzes die we maken feitelijk geen keuzes zijn. Althans, we slaan een weg in die ons onderbewuste heeft bepaald. Dat onderbewuste kunnen we echter wel voeden met onze wensen. Maar had ik voor 1% de wens om schrijver/columnist of journalist te worden? Neen. Beleef ik plezier aan de schrijverij? Jazeker. Kan ik er van leven? Ooit heb ik er zeer goed mijn brood mee kunnen verdienen maar die tijd is voorbij. Ik moet het nu hebben van mijn activiteiten als websitebouwer. Maar dat terzijde.
Als ik terugblik op mijn leven dan is me opgevallen dat alles waarin ik succesvol ben geweest min of meer uit de lucht is komen vallen. Waar ik veel moeite voor heb gedaan werd een mislukking. Dat geldt niet enkel voor werk maar ook voor relaties. De beste relaties stonden letterlijk voor mijn deur. Ook over relaties heeft Roos het nodige te melden. Daarover in mijn volgende column.
Volgens de wetenschap wordt ons handelen dus grotendeels bepaald door onbewuste drijfveren. Hoe dat nu precies werkt weten we (nog) niet. Het zou dus zo maar kunnen dat een volgende generatie wetenschappers tot de conclusie komt dat er wel degelijk zoiets als Karma bestaat en dat voorgaande levens onze talenten en onze lotsbestemming in volgende levens bepalen. Signalen vanuit de Kosmos verklaart Roos Vonk als toeval. Dat is de weg van de minste weerstand. Ik zie dergelijke signalen duidelijk anders.
Ogenschijnlijk liggen de mening van Roos en die van ondergetekende ver uit elkaar. Dat is een misvatting. We delen veel opvattingen alleen geven we er beide een andere verklaring voor. De columns van Roos zijn een aanrader. Het boek Ego’s en andere ongemakken kun je hier bestellen.
Over de wil kun je voorlopig nog wel een bibliotheek vol schrijven. Het is de juiste tijd nog niet. Toen in 1930 Pluto ontdekt werd, kwam dit aspect van vrije wil pas naar boven. Ichaka- Shakti, letterlijk de kracht van de Wil.
Mythologisch gezien is Pluto Heer van de Onderwereld, die zich zowel boven als onder de aarde kan begeven. Heeft zijn functie in het waakbewustzijn en het onderbewustzijn.
Dan krijgen we ook nog hoe is de Wil gekleurd en in welke omstandigheden kan deze werken.
Een aardig opstapje is het trio -ik denk -ik wil -ik doe.
Ik heb een idee, wil ik daar iets mee en doe ik het dan ook vervolgens?
Heb je mentale beperkingen, fysieke beperkingen of sociaal/maatschappelijke beperkingen, dan wordt de Wil hierdoor bepaald/bekneld.
Vandaar dat hypnose (Pluto) deze remmen (in meedere gevallen) los kan maken.
Mooi samengevat: “waarin ik succesvol ben geweest min of meer uit de lucht is komen vallen. Waar ik veel moeite voor heb gedaan werd een mislukking”
Met dat paradigma zou ik mijn eigen ervaringen ook kunnen samenvatten. Veel nagedacht over het dilemma, moet ik nu voor mijn wil meer ruimte zien te scheppen, of maar doen wat op mijn pad komt, -in de wetenschap, of is het hoop, dat wat je wilde vaak nog wel uit de lucht komt vallen.
Leuk dat je Roos Vonk noemt, wij zijn ook fan van haar columns, -ik vrees nu al het moment dat we te oud raken om Intermediair nog toegestuurd te krijgen ;-}
Het toeval wil dat er vanavond op Nederland 2 een programma is, over “wij zijn ons brein” van neurobioloog Swaab. De hersenen bevatten onze persoonlijkheid en dat is de reden dat wat je ook doet emotioneel geladen is. Swaab ontneemt ons de illusie van een vrije keuze of vrije wil: ons brein leidt ons i.p.v. wij het brein.
Dat idee heb ik zelf ook, omdat ik denk dat de mens en biochemische samenstelling is van alle elementen. Vandaar ook dat de astrologie juist wel extra informatie kan aanleveren voor elke mens. De planeten hebben immer ook een bio -chemische constructie, die a.h.w de schyncroniciteit aangeeft tussen mens & planeten.
Ofschoon ik het niet kan bewijzen is het voor mij zo klaar als een klontje dat de zogenaamde vrije wil een illusie is, en is mijn leven te vergelijken met een programma dat afgedraaid wordt.
Ik lees dat Roos Vonk een achterdeurtje openlaat door te stellen dat 1 tot 5 procent bewuste keuzes zijn, maar dat herken ik niet. Een vije wil is er, of een vrije wil is er niet, en door te stellen dat er een gering percentage bewuste keuzes gemaakt worden, stelt ze dus eigenlijk dat er wel zoiets als een vrije wil bestaat.
Het concept van een ‘ik’, datgene wat een zogenaamde bewuste keus maakt, is voor mij in feite een illusie. Maar dan wel een hardnekkige illusie, eentje die alle veranderingen die spontaan gebeuren opeist.