Help de Groene Sint 19 miljoen foute letters de winkels uit te krijgen. Dat is de slogan waarmee Oxfam Novib tracht ons te bewegen vooral geen letters te kopen bij de Hema, Aldi, Jamin en de Lidl. Die bedrijven verkopen de meeste foute letters. De rest is dubieus maar Verkade, Tony’s Chocolonely en de Wereldwinkels zijn betrouwbaar. Ook letters met een Max Havelaar of Eko keurmerk kunnen zonder schroom gekocht worden.
Natuurlijk is een dergelijke actie gedoemd te mislukken. De letters vliegen de “foute” winkels uit en sommige letters van het alfabet zijn al uitverkocht. Op haar eigen website concludeert Oxfam Novib dat de aftrap in Utrecht afgelopen vrijdag mislukt is. Dat was te voorzien en de vraag is dan ook waarom Oxfam Novib besloot deze dure actie op touw te zetten. Of werden ze gesponsord door Verkade misschien?
Maar laten we ons bepalen tot de goede bedoelingen namelijk een beter bestaan voor de cacaoboeren. Daar is natuurlijk niets mis mee. Maar dit soort acties hebben vaak een averechts effect. Ik grijp terug naar het verleden ten tijde van het apartheidsregime in Zuid-Afrika. De heerlijke sinaasappels en de voortreffelijke wijnen uit dat land waren besmet. Die moesten we zoveel mogelijk boycotten. En dat gebeurde ook.
Niet iedereen stond achter de boycotacties. Wijnimporteur Otto Lenselink bijvoorbeeld bleef zijn Zuid-Afrikaanse wijnen promoten. Aanvankelijk met weinig succes tot Frankrijk besloot haar kernproeven op het eilandje Mururoa te hervatten. Dat was het moment waarop gekeken werd naar alternatieven voor de Franse wijnen. Het bedrijf van Lenselink groeide als kool. Ondertussen kwam er een einde aan het blanke bewind in Zuid-Afrika. De handel met dat land kwam weer op gang maar we kregen toen ook de verhalen te horen van de boeren die helemaal niet zo blij waren met onze goed bedoelde steun. Door de boycotacties hadden ze geen afzetgebied en dus ook weinig tot geen inkomsten.
Hetzelfde dreigt te gebeuren als de Oxfam Novib doorgaat met haar Groene Sint campagne. Nu zal dat niet zo’n vaart lopen want van chocolade worden niet enkel letters gemaakt. Denk maar aan paaseitjes, de repen, bonbons, broodbeleg en cacaopoeder. Per hoofd van de bevolking eten we ongeveer 6 kilo chocolade per jaar. De letter, gemiddeld 135 gram, is dus maar een klein gedeelte daarvan. Het land waar de meeste chocolade gegeten wordt is Zwitserland (11.4 kilo) direct gevolgd door Engeland ( 9.5 kilo) en België ( 8.7 kilo).
In de cacao-industrie, met name die in West-Afrika, komt ook vandaag de dag nog slavenarbeid voor. Vooral kleine cacaoboeren maken hiervan gebruik om goedkoop te kunnen produceren en zo de concurrentie aan te kunnen gaan met de grotere plantages. Geschat wordt dat minstens 90% van de cacaoboeren in Ivoorkust een vorm van slavenarbeid gebruikt. Dat is geen nieuw gegeven maar al jaren bekend. Kun je als Nederlandse consument hier iets tegen ondernemen? Ja, maar voordat het effect heeft hebben we een lange weg te gaan. Bovendien is Nederland maar een druppel op de gloeiende plaat.
Het heeft vele jaren geduurd voor de Max Havelaar producten een redelijke afzetmarkt kregen. En nog vinden we in de schappen maar een klein assortiment. Voor de Zuid-Afrikaanse sinasappelen en wijnen bestonden er niet alleen goede alternatieven het zijn ook eindproducten. De ruwe cacaoboon moet nog verwerkt worden tot een eetbaar product. Daartoe heb je fabrieken over de hele wereld. Voordat er een letter, bonbon of reep in de schappen ligt is er een heel traject aan voorafgegaan. Wil je daadwerkelijk iets ondernemen dan moet je aan het begin van de keten ingrijpen.
Maar is de consument wel bereid om veel meer te betalen voor de chocolade? In deze tijd hoogstwaarschijnlijk niet. Zoiets moet je langzaam opbouwen. De agressieve benadering van Oxfam Novib zal weinig tot geen effect hebben. Het is een irritante reclame op het verkeerde moment gepland. De achterliggende gedachte is prima maar de wijze waarop het gebracht wordt zal de consument als hinderlijk ervaren. Ik vrees dat het weggegooid geld is.
Update: Een medewerker van de Hema vertelde me vandaag dat er nog niemand van de klanten over de actie begonnen is. Wel heeft de Hema al haar medewerkers via mail geïnformeerd dat de voorlichting van Oxfam Novib niet juist is.
Het is prettig om goede waar te kopen en te eten, maar ik vind dit ook weer te ver gaan. Laten ze daar de politiek eens voor inzetten.
Ik heb gezien hoe producenten te werk gaan, we hebben hier toch ook een behoorlijk overheidscontrole team.
Bedrijven in de feelgood industrie zoals Oxfam, Greenpeace en Amnesty hebben enorme, en uiterst bekwame, Marketing afdelingen. Het is daarom opmerkelijk dat ze met zo een zeperd komen. Dan ben je inderdaad geneigd aan sponsoring te denken, of men staat onder forse druk om middels een slotoffensief de kerst / nieuwjaarsbonus toch nog binnen te halen.
@Deep, hahaha de eindejaarbounus! Prachtig gevonden. Onderhand verknallen ze hun goodwill.
Dolf Jansen, reepje teveel op? Geef die jongen een tandenborstel!