De keerzijde van de vooruitgang is angst | Ko van Dijk Vertelt

De keerzijde van de vooruitgang is angst

paniekzaaien

Maandag werd bekendgemaakt dat Google een nieuwe technologie introduceert waarmee zoekresultaten in realtime worden weergegeven. Dat betekent dat zodra ik deze column publiceer de surfer hem onmiddellijk in Google kan vinden. Daar zijn wij bloggers natuurlijk dolblij mee. Nu had ik toch al niet te klagen over Google want doorgaans vind ik mijn columns binnen twee uur na publicatie in de zoekresultaten terug maar nog sneller is altijd meegenomen. Per slot gaat het, volgens sommige medebloggers, bij mij alleen maar om de hits.

De snelheid waarmee nieuwtjes ons bereiken heeft haar keerzijde. We worden gebombardeerd met informatie waaruit we een keuze moeten maken. De mens heeft van nature de eigenschap om de alarmerende berichten meer nieuwswaarde toe te kennen dan positieve of neutrale berichtgeving. Vandaar dat Al Gore met zijn An Inconvenient Truth onmiddellijk scoorde. Hoewel wetenschappers hun wenkbrauwen fronsten over de beweringen van Gore, oogstte hij bij de massa veel succes. Gore verdiende met zijn onheilstijdingen in korte tijd meer dan de top van het bedrijfsleven.

Het gezegde “al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt hem wel” mag dan van toepassing zijn, ondertussen is de halve wereld in paniek geraakt. Het kost tijd om hardnekkige onjuistheden uit de weg te ruimen. Aangesproken op hun verantwoording, zullen de brengers van het slechte nieuws zich verschuilen achter het argument dat een gewaarschuwd mens voor twee telt. Daar valt iets voor te zeggen.

Enkele weken geleden werden we opgeschrikt door een bericht over de kwalijke gevolgen van zonnebankkuurtjes. De schadelijke werking van de zonnebank werd vergeleken met arsenicum en asbest. Vandaag gooiden “wetenschappers” er nog een schepje bovenop: een week aan de Spaanse Costa staat gelijk aan vijf jaar zonnebankkuren. De begrafenisondernemers en grafzerkenleveranciers wrijven vergenoegd in hun handen. Gaan we niet dood aan de Mexicaanse griep of de Q-koorts dan toch in ieder geval aan vakantievieren op zonnige stranden. Ook goed nieuws voor dat enorme leger van 800.000 werklozen (dat er nog niet is maar wordt verwacht) want in de begrafenisbranche komen ze binnenkort personeel te kort.

Ik smijt er nog even een spreekwoord tegen aan: de tijd heelt alle wonden. Paniek in de autobranche. Verkopen dramatisch gezakt. Februari 2009, op het hoogtepunt van de kredietcrisis, werden er 31% minder auto’s verkocht. Kommer en kwel in autoland. Ontslagen, faillissementen, overnames en ga zo maar door. Gisteren las ik dat er over zeven maanden gerekend 25% minder nieuwe auto’s zijn verkocht dan vorig jaar. De occasionhandel doet het zoals verwacht veel beter.  Hier slechts een omzetverlies van 2.7% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Dat is goed nieuws want aan occasions wordt verdiend wat er bij nieuwe auto’s op wordt toegelegd. Maar het jaar is nog niet om. De Europese verkopen trekken aan. Ik voorspel dat we dit jaar positiever sluiten dan de autohandel verwacht. Maar in een branche waar het al jaren moeilijk gaat is men al snel in paniek als de omzet tijdelijk stagneert.

Paniek zaaien, daar zijn de media goed in. Vroeger lukte dat niet. We hadden geen Internet en werkten 40 uur of langer per week. Het nieuws kwam tot ons via de krant en de tv. Die krant werd door de week vluchtig gelezen. Daar hadden we de tijd niet voor. In het weekend gingen we er dan eens uitgebreid voor zitten. We kochten zo nu en dan een opinieblad. De redacties bestonden toen nog uit integere, professionele journalisten die een gedegen onderzoek deden alvorens ze iets publiceerde. Daar kregen ze ook het geld voor. Tegenwoordig bezuinigen de redacties op vakbekwame journalisten. Men maakt gebruik van instant berichtjes aangeleverd door persbureaus. In het verleden werden die nog wel eens herschreven of aangevuld met eigen onderzoek. Nu zien we een bericht klakkeloos overgenomen worden door alle redacties. Want stel je eens voor dat je een scoop mist.

Vorig jaar hadden we de kredietcrisis die de wereld op haar kop zetten en nu is dat de Mexicaanse griep. Tot nu zijn alle doemscenario’s uitgebleven. Zeker, er werd gespeculeerd en te veel risico genomen. Er is wel degelijk sprake van een zorgelijke situatie maar de wereld is nog niet failliet. Die indruk werd wel gewekt. Vandaag konden we lezen dat het met de neerwaartse spiraal van de economie best meevalt. Vandaag het nieuws dat Tamiflu overbodig is. Ik voorspel je dat we over een half jaar zullen zeggen dat die Mexicaanse griep niet veel meer was dan een normale griep die wat sneller om zich heen greep maar geenszins een derde van onze bevolking heeft platgelegd. Ondertussen hebben de makers van het antivirus miljarden verdiend.

Angst is een slechte raadgever en laat ons dingen doen waar we later spijt van kunnen krijgen. Door de mogelijkheden om met simpele middelen een groot publiek in korte tijd te bereiken kunnen foute lieden bewust het nieuws manipuleren. De gevolgen laten zich raden. Ik wil niet beweren dat alle negatieve berichtgeving bewust de wereld is ingebracht. Alleen zijn we blijkbaar verleerd om alles dat tot ons komt op de juiste waarde te schatten.

Toch ben ik een pessimist geworden. Daar heb ik ook alle reden toe want mijn leven is niet bepaald over rozen gegaan. Er is me weinig ellende bespaard gebleven. Desondanks of juist door mijn vele negatieve ervaringen heb ik geleerd te relativeren. Ik heb zonder het te weten midden tussen het asbest gezeten. Minstens 25 jaar van mijn leven heb ik hele zomers op de stranden doorgebracht en 20 jaar ook nog frequent de zonnebank bezocht. Ik drink dagelijks rode wijn of een biertje. En rook vanaf mijn 14e jaar. Mijn leven is op z’n zachts gezegd geen voorbeeld voor hen die vinden dat je verstandig moet omgaan met je gezondheid. Toch heb ik 18 leeftijdgenoten overleefd. Geen van allen haalden de vijftig jaar.

Een van de weinige voordelen aan het ouder worden is je levenservaring. Je ziet hoe de massa zich van alles laat wijsmaken waarvan de waarde door de tijd wordt achterhaald. Omdat nieuwtjes zo snel de wereld rondgaan kun je met weinig inspanning de wereld op haar kop zetten. Het mooiste voorbeeld is de millenniumbug. Denk daar nog maar eens aan terug als we opnieuw worden opgeschrikt door onheilsprofeten.

© Ko van Dijk. Geheel of gedeeltelijke overname van de columns is niet toegestaan.

Ha! 1 reactie!!

  1. 1
    Chris zegt:

    @Ko, inderdaad angst is een slechte en ziekmakend raadgever. Angst is net als blijdschap en verdriet een emotie.
    Angst is van nature een emotionele reactie op gevaar.
    Als we nu rondom ons heen kijken en lezen over de bangmakerijen van de Mexicaanse griep zien we stralende blije gezichten van de farmaceutische industrie wegens de geweldige omzet van Tamiflu en de nieuwe nieuwe vaccin.
    De politiek zaait de angst en de farma vaart er wel bij.

    Momenteel blijkt er ook een niet bewezen middel te bestaan genaamd colloïdaal zilverwater wat 600 verschillende ziekten mogelijk doet genezen en wat heel goed is tegen de Mexicaanse griep.
    Of we daar blij mee moeten zijn? Nee hoor, het is weer kassa voor de kwakzalvers.

    http://www.kwakzalverij.nl/1100/Bedrog_met_colloïdaal_zilver

RSS Feed for this entry