Twee opmerkelijke berichten in hetzelfde NOS journaal: Een rechter in Colorado heeft de onmiddellijke vrijlating gelast van de tot levenslang veroordeelde Tim Masters. Het bewijs voor zijn onschuld is geleverd door het Nederlandse echtpaar Richard en Selma Eikelenboom. Maar dat was nog niet alles. De Eikelenbooms vonden het DNA van de werkelijke moordenaar: het ex-vriendje van het slachtoffer. Vreugde in Colorado, teleurstelling in de gevangenis van Lelystad. De Deventer moordzaak moet niet worden heropend. Dat heeft advocaat-generaal A. Machielse de Hoge Raad gisteren geadviseerd. Volgens de AG is er geen ernstig vermoeden dat Ernst Louwes onterecht is veroordeeld voor de moord op de vermogende weduwe Jacqueline Wittenberg in september 1999 in Deventer. In deze moordzaak is het “bewijs” eveneens door Richard Eikelenboom geleverd. De pleitbezorgers voor de onschuld van Louwes zullen bovenstaande NOS berichten met gemengde gevoelens hebben aangehoord.
Richard en Selma werkten voorheen bij het Nederlands Forensisch Instituut. In die tijd deden ze het onderzoek naar de bloedsporen op de blouse van de weduwe Wittenberg. Inmiddels hebben zij hun eigen laboratorium: Independent Forensic Services. De parallel tussen Tim Masters en Ernst Louwes is dat beiden altijd hun schuld hebben ontkend. De expertise van DNA-onderzoeker Richard Eikelenboom gaf de doorslag. Louwes is schuldig en Masters gaat vrijuit. Hoewel het Nederlands Forensisch Instituut officieel de enige bevoegde instantie is om onderzoek in strafzaken voor het OM te doen, besluiten de rechters steeds vaker voor een second opinion. En dan komt het echtpaar Eikelenboom met hun Independent Forensic Services in beeld. Op zich is dat een goede zaak. De voormalige broodheren van het echtpaar Eikelenboom hebben in het verleden de nodige blunders begaan. Maar wie garandeert ons dat Richard en Selma, als zelfstandig en onafhankelijke onderzoekers, het beter doen? Ik gun het echtpaar van harte hun succes. Het is een mooie reclame als de Amerikaanse overheid blind vaart op hun expertise. De zaak Tim Masters is echter een stuk minder gecompliceerd dan de Deventer Moordzaak.
Wim Dankbaar, die heilig gelooft in de onschuld van Louwes, heeft een aantal malen getracht om met het echtpaar Eikelenboom in contact te komen. Dankbaar wilde met Eikelenboom zijn onderzoek van destijds bij het NFI bespreken en had nog een aantal onbeantwoorde vragen. Eikelenboom hulde zich in stilzwijgen. In de zaak van Marianne Vaatstra was en is de houding van Richard Eikelenboom ook merkwaardig. In eerste instantie was hij zeer behulpzaam en heeft diverse sporen, waaronder het rugzakje van Marianne, nauwkeurig onderworpen aan een onderzoek. Wat hij daarbij vergat is het DNA van de vinder (in dit geval journalist Bart Bakker) uit te sluiten. Toen Eikelenboom daarop terecht gewezen werd weigerde hij zich nog langer voor Marianne Vaatstra in te zetten. Maar zou de werkelijke reden kunnen zijn dat Eikelenboom zijn relatie met het OM niet op het spel wil zetten? Immers, zowel in de zaak Vaatstra als Louwes kunnen we vraagtekens zetten bij een onafhankelijke rol van het Openbaar Ministerie.
De excentrieke advocaat Inez Weski is van mening dat onze rechtstaat verworden is tot een politiestaat. Niet de schuld of onschuld van een verdachte staat centraal maar het prestige van het OM. In de Deventer Moordzaak maar ook bij Lucia de Berk hebben externe deskundigen zich over het bewijsmateriaal en de procesvoering gebogen. De conclusie is dat er voldoende aanknopingspunten zijn voor hun onschuld en een nieuw proces. De Hoge Raad moet daar een beslissing over nemen. Het ziet er naar uit dat zowel Louwes als Lucia de Berk een herziening van hun proces kunnen vergeten. In dit interview zegt Inez Weski: “Er is sprake van een enorme agressiviteit bij opsporing en vervolging. Het handelen van het openbaar ministerie vertoont een patroon van schaamteloosheid en arrogantie.’
Een week geleden zat Mevrouw Weski aan tafel in de Wereld Draait Door. Terloops kwam de Amerikaanse rechtspraak aan de orde. Weski voelt wel iets voor dit systeem. Ze erkent dat ook op de Amerikaanse rechtsgang wel wat aan te merken valt maar vindt het desondanks toch eerlijker en democratischer dan bij ons. In tegenstelling tot wat we hier denken is de inzet van een jury alleen bij heel grote strafzaken aan de orde. Kijken we naar ons land dan denk ik dat cases waarover zoveel meningsverschillen bestaan in aanmerking zouden moeten komen voor het oordeel van een jury. En dan niet een lekenjury zoals in andere landen maar een jury bestaande uit onafhankelijke deskundigen. Net zoals de Amerikanen een beroep op buitenlandse experts doen (Richard en Selma) kunnen wij dat ook. De schrijver Maarten van ’t Hart, die begaan is met het lot van Lucia de Berk, heeft maarliefst 200 vooraanstaande buitenlandse wetenschappers bereid gevonden om een petitie te tekenen. Het is dus niet zo moeilijk om buiten onze landsgrenzen deskundigen van naam en faam te vinden.
Ik ben het met Weski eens dat de positie van een verdachte is overgeleverd aan willekeur en egotripperij van Justitie. Onze rechtstaat is een farce. Zoals ook de “rammende” rechter Wedzinga probeert aan te tonen. Hoe kan een rechtelijke macht onafhankelijk van de aanklagers zijn als ze beiden vallen onder hetzelfde bestuur? Alleen al het feit dat advocaten worden ingezet als rechter plaatsvervanger is verwerpelijk. De bijbaantjes van de rechters en officieren van Justitie kunnen belangenverstrengeling in de hand werken. Kortom: er is erg veel mis met onze vrouwe Justitia. Leuk zo’n succesje in Amerika. Nogmaals, van harte gefeliciteerd. Maar nu aan het werk in ons eigen land! Want tot nu kan ik me niet aan de indruk dat het Independent Forensic Services van het echtpaar Eikelenboom als “onafhankelijk” instituut niet in de eerste plaats een bijdrage wil leveren aan een verbeterde rechtsgang.
Wat ik van de Tim Masters zaak had begrepen is dat er iets van 100 DNA sporen waren. Het DNA van Tim zat hier niet bij – dus onschuldig.
Wel werd het DNA van een ex-vriend gevonden/herkend. Het was een hele klus geweest om het DNA van Tim te vergelijken met de verschillende gevonden DNA sporen op de jas van het slachtoffer.
Maar of de ex de moordenaar was, staat toch niet vast..?
Ik geloof dat DNA als definitief bewijs om schuld aan te tonen tomeloos overschat wordt.