Ko van Dijk Vertelt

Wie zich wel eens vertwijfeld heeft afgevraagd hoe het in ons land met de persvrijheid is gesteld zal niet gek op hebben gekeken van het bericht dat de GPD door ministerie van Donner is geïnfiltreerd. Een incident? Vergeet dat maar! Vorige week verscheen bij uitgeverij Elmar de Bernhard Gate. Journalist Ton Biesemaat deed vier jaar onderzoek naar het verleden van de prins. Het wel of niet bestaan van de Stadhoudersbrief is de rode draad in zijn boek. Biesemaat borduurt voort op o.a. het werk van de inmiddels overleden schrijver Wim Klinkenberg. Andere belangrijke bronnen voor Biesemaat zijn de vele gesprekken met getuigen en de documenten in handen gespeeld door oud-journalisten van de Telegraaf. Ze mochten de belastende informatie over de prins niet publiceren van hun werkgever. Biesemaat probeert daarmee aan te tonen dat de media, ongeacht hun politieke kleur of achtergrond, door hogerhand worden gecensureerd. Een actueel thema dus.

De Bernhard Gate is om verschillende redenen de moeite van het lezen waard. Allereerst verklaart Biesemaat waarom het imago van Bernhard als verzetsheld sterk overtrokken is. Daarnaast krijgt de lezer een kijkje in de achterkamertjes van de Nederlandse journalistiek. Het is niet ongebruikelijk dat journalisten tevens werkzaam zijn voor binnen- en buitenlandse inlichtingendiensten. Adjunct-hoofdredacteur van de Telegraaf, Jan Heitink, stond op de loonlijst van de Franse geheime dienst. De Fransen hebben veel belastend materiaal over Prins Bernhard verzameld en Heitink wilde dat publiceren. De prins kreeg daar lucht van en palmde Heitink met zijn charmes in. Een latere poging van Heitink om alsnog uit de school te klappen werd hem verhinderd door vergaande intimidatie.

De hoofdredacteuren van belangrijke kranten waren zeer goed bevriend met de prins. Pieter Broertjes (Volkskrant) noemt Bernhard zijn tweede vader. Maar ook de nauwe vriendschapsbanden van Bernhard met Telegraafhoofdredacteur Johan Olde Kalter komen in het boek uitgebreid aan bod. Niet verwonderlijk dat de prins tegen het einde van zijn leven de kans kreeg om alle roddels over hem, middels een ingezonden brief, te ontzenuwen. Olde Kalter zou op de hoogte van de Stadhoudersbrief zijn. Hij zette zijn redacteuren, journalisten en oud-journalisten onder druk verklaringen terug te nemen.

Onder het bewind van Olde Kalter voerde de Telegraaf een demoniseringscampagne tegen Edwin de Roy van Zuydewijn. Biesemaat twijfelt sterk aan de belastende bewijzen tegen ons vorstenhuis die de Roy zegt in zijn bezit te hebben. Wel laat Biesemaat er geen twijfel over bestaan dat de vader van Edwin mogelijk een cruciale rol heeft gespeeld in andere, nooit gepubliceerde affaires waar onze prins bij betrokken kan zijn geweest. Bernhard nam dus het zekere voor het onzekere: de Roy jr. moest zo snel mogelijk het veld ruimen. De Telegraaf was de prins daarbij behulpzaam door de Roy af te schilderen als een ordinaire oplichter.

Zowel de Britse als de Amerikaanse geheime diensten hebben Bernhard gedurende de oorlog laten schaduwen. Er zijn voortdurend twijfels over zijn loyaliteit geweest. Misschien logisch omdat de moeder en broer van Bernhard (prinses Armgard en prins Aschwin) banden onderhielden met de Deutsche Abwehr. Maar er waren meer redenen om Bernhard niet te vertrouwen. Zijn lidmaatschap van de SS in 1934 bijvoorbeeld. Bernhard heeft daar geen geheim van gemaakt. Wel verzweeg de prins zijn actieve rol bij de nacht van de lange messen. Een drama waarbij tegenstanders van het Duitse regime werden afgemaakt, vergelijkbaar met de decembermoorden in Suriname. En dan hebben we nog de affaire King Kong (Chris Lindemans), een dubbelspion waarvan de prins beweerde hem nooit te hebben gekend. King Kong wordt verantwoordelijk gehouden voor het mislukken van de slag om Arnhem.

Goed, jeugdzonden kun je de prins vergeven, een flamboyante levensstijl misschien ook. Maar heeft Bernhard na zijn huwelijk met Juliana uitsluitend óns landsbelang gediend of had bij twee petten op? Biesemaat besteedt in zijn boek aandacht aan de dubieuze rol van generaal Hasselman, een boezemvriend van Bernhard. Hasselman was een bewonderaar van het Duitse leger en een antisemiet. Na de oorlog werd Hasselman ter verantwoording geroepen. Een commissie verweet hem te hebben gehandeld buiten medeweten van zijn meerdere om en besloot tot oneervol ontslag. De minister van oorlog, Fiévez, nam een ongebruikelijke stap: hij legde het advies van de commissie naast zich neer. Daarna verging het Hasselman voor de wind. Er volgde nog een beroepsprocedure voor de Raad van State die hij glansrijk won. Hasselman klom bliksemsnel op tot Chef van Staven en bevelhebber van de Landstrijdkrachten. Later bekleedde hij een hoge post bij de NAVO. In 1961 ging hij met pensioen.

Er bestaan vermoedens dat Hasselman bij de capitulatie spioneerde voor de Duitsers. Was Bernhard hiervan op de hoogte en heeft hij Hasselman daarom de hand boven het hoofd gehouden? Of was het precies andersom en wist Hasselman te veel van Bernhard zijn handel en wandel? Een reden om Hasselman mooie posten te geven. Biesemaat laat in zijn boek de conclusies aan de lezer over. Dat geldt ook voor het wel of niet bestaan van die Stadhoudersbrief. Eigenlijk niet meer dan een vodje papier voorzien van het briefhoofd van de prins die in een paar regeltjes op 24 april 1942 Hitler aanbiedt om Stadhouder van de Nederlanden te worden. Die brief zou mede ondertekend door Juliana zijn. Aangenomen dat die brief bestaat, dan was Juliana daarvan op de hoogte. Werd ze gedwongen om te ondertekenen of deed ze dit uit vrije wil?

In zijn boek maakt Biesemaat melding van een merkwaardig auto-ongeluk dat veel leek op een mislukte aanslag op het leven van Juliana. Op 17 augustus 1938 brengt Juliana een bezoekje aan Oostenrijk. De prins gaat niet mee. Onderweg wordt haar auto opzettelijk aangereden. Het is aan de uitstekende rijkunsten van haar chauffeur te danken dat de auto slechts licht beschadigd wordt. De veroorzaker van het ongeluk rijdt door. Het kenteken van zijn auto blijkt vals te zijn. De spookauto werd bestuurd door een man in Nazi-uniform. Oostenrijk behoorde sinds maart van dat jaar vrijwillig tot Nazi Duitsland. Terecht vraagt Biesemaat zich af wat Juliana in Oostenrijk te zoeken had. In welke positie was Bernhard beland indien Juliana inderdaad verongelukt was? Was Bernhard verzekerd geweest van een vorstelijke toelage als weduwnaar? Geld en macht, speelden in het leven van de prins immers een belangrijke rol. Later zullen we dit zien aan de Greet Hofmans-affaire.

De Bernhard Gate is veel meer dan een zoektocht naar het bewijs of onze prins misschien de belangrijkste dubbelspion van de vorige eeuw is geweest. Biesemaat heeft grondig speurwerk verricht. Hij beperkt zich niet tot de oorlogsperiode en laat zien dat de in de oorlog opgebouwde contacten van de prins doorwerken tot de huidige tijd. Het netwerk van de prins strekte zich over de hele wereld uit. Bernhard was niet selectief in zijn vriendenkring. Hij maakte geen onderscheid tussen dictaturen, vorstenhuizen of belangrijke KGB-agenten. Waar hij ook kwam: de deuren stonden voor hem open. Vies van smeergeld en manipulatie was hij evenmin. De Lockheed-affaire zou slechts het topje van de ijsberg zijn, Greet Hofmans een pion in een verduveld goed opgezet complot om Juliana van de troon te stoten.

Bernhard werd door ons bedrijfsleven op handen gedragen. Zijn diplomatieke contacten en goodwill hebben ons land geen windeieren gelegd. Zowel links als rechts politiekdenkend Nederland had geen baat bij een smet op het blazoen van de prins. De lockheed-affaire werd snel afgedaan, daarna werd een hecht front opgetrokken rond het imago van de prins en werden zijn misstappen tot op de dag van vandaag in de doofpot gestopt. De macht van ons koningshuis gaat veel verder dan men denkt, tot en met het censureren van geschiedschrijver Lou de Jong.

Komt Ton Biesemaat met nieuwe onthullingen? Veel van wat we lezen in zijn boek kunnen we ook elders vinden. De roddels waren bekend maar nu de bewijsvoering nog. De verdienste van Biesemaat is zijn inspanning om ontbrekende feiten te koppelen aan bestaande theorieën. Of hij daarin is geslaagd mag de lezer uitmaken. Het enige bezwaar aan het boek van Biesemaat zou kunnen zijn dat je wordt bedolven onder namen en een veelvoud aan documentatie. Ondanks dat het geen gemakkelijke leesvoer is heb ik de Bernhard Gate in een nacht vrijwel uitgelezen. Persoonlijk vind ik de rol van de media eigenlijk nog interessanter dan het (oorlogs)verleden van de prins. Dat de actualiteit daar zo goed bij aansluit kan geen toeval zijn. Kopen dat boek van Ton Biesemaat dus!!

Bernhard Gate, Ton Biesemaat, 288 pagina’s.
Voor 17,50 in de betere boekhandel verkrijgbaar.
ISBN 978-90-389-1807-5

Gepost door Ko van Dijk op november 4th, 2007 om 04:40
Categorie: Complotdenkers, Ons Vorstenhuis  |  Commentaar geven en pingen is niet mogelijk.